عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
51
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
است رعيتى و زراعت نمود . بالجمله پس از آنكه حاجى مذكور به پيلهء ارشاد نشست مردم را به جادهء عرفان دعوت كرد و كتبى چند در عرفان و اندرز تأليف نمود از جمله كتاب سعادتنامه و كتاب [ ] « 1 » است كه [ در ] طهران به طبع رسيده . در ايران خصوصا در خراسان مريد بسيار دارد و خلق را به مذهب جعفرى و طريقهء شاه نعمت الله ولى دعوت مىكند . در 1323 هجرى اسمش عالمگير شده و پيروانش از اطراف براى او نذورات مىفرستند . در گوناباد مدرسه [ اى ] بنا كرده كه جمعى انبوه از طلاب و غيره در آنجا ساكن مىباشند و ملزومات ايشان فراهم است . العهدة على الراوى . گفتند هروقت حاجى مذكور از خانه بيرون مىآيد مريدان در حضورش به خاك مىافتند تا اجازه ندهد سر از خاك برنمىدارند . اين فرقه اذكار خفى و جلى دارند و ذكرشان در ملاقات يكديگر يا على است و مىگويند شرط صوفى اين است كه در نماز هميشه دلش از هيئت مرشد مملو باشد و الّا نمازش باطل است و چنين شخصى عارف و صوفى نباشد و نيز مىگويند صوفى بايد هرگز بىوضو نباشد . نايب خاص حاجى سلطانعلى در طهران ، حاجى شيخ عبد الله پسر مرحوم حاجى شيخ زين العابدين حجة الاسلام مازندرانى ساكن نجف اشرف مىباشد كه امروزه خانقاه دارد . پسر ارشد حاجى ملا سلطانعلى مسمّى به حاجى ملا على است كه در گوناباد است و پيرو پدر است . مذاهب مختلفهء ايران همانا به اختلاف روايات ، جمعيت تمام ايران را از بيست و دو كرور « 2 » تا سى كرور نفس گفتهاند . لكن اصح روايات از روى حساب تخمين گندم كه در ايران صرف مىشود
--> ( 1 ) . در متن سفيد و نانوشته مانده . ملا سلطانعلى غير از سعادتنامه كه در 1304 ق تأليف شده و در 1308 در تهران چاپ سنگى شده ، كتب ديگرى دارد من جمله مجمع السعادات در شرح احاديث مشكلهء اصول كافى كلينى ( چاپ سنگى ، تهران ، 1317 ) و ولايتنامه ( 1324 ق ، تهران ) و تفسير بيان السعادة به عربى ( چاپ سنگى 1314 تهران ) و بشارت المؤمنين ( 1328 تهران ) و تنبيه النائمين ( 1323 تهران ) و توضيح در شرح فارسى كلمات قصار بابا طاهر عريان ( تهران ، 1324 ) . ( 2 ) . هر كرور پانصد هزار يعنى نيم ميليون است .